ਕਿਊ.ਐਸ. ਵਿਸ਼ਾ-ਵਾਰ ਰੈਂਕਿੰਗ ’ਚ 9 ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 50 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸੂਚੀ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਤਿੰਨ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ., ਦੋ ਆਈ.ਆਈ.ਐਮ. ਅਤੇ ਜੇ.ਐਨ.ਯੂ. ਸਮੇਤ ਕੁੱਝ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ’ਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।ਲੰਡਨ ਸਥਿਤ ਕੁਆਕਕੁਰੇਲੀ ਸਾਈਮੰਡਸ (ਕਿਊ.ਐਸ.) ਵਲੋਂ ਬੁਧਵਾਰ ਨੂੰ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ‘ਵਰਲਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਬਾਈ ਸਬਜੈਕਟ’ ਦੇ 15ਵੇਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਫੈਕਲਟੀ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 50 ਸਥਾਨਾਂ ’ਚੋਂ 12 ਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਜਮਾਇਆ ਹੈ। ਇੰਡੀਅਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮਾਈਨਜ਼ (ਆਈ.ਐਸ.ਐਮ.), ਧਨਬਾਦ ਸੱਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ-ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਖਣਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ 20 ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾ ਖੇਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ.) ਬੰਬਈ ਅਤੇ ਖੜਗਪੁਰ ਨੂੰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ-ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਖਣਨ ਲਈ 28ਵੇਂ ਅਤੇ 45ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਅਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ’ਚ ਗਿਰਾਵਟ ਵੇਖੀ ਹੈ। ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ 45ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 26 ਵੇਂ ਅਤੇ 28 ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹਨ। ਦੋਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ-ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਲਈ ਅਪਣੀ ਰੈਂਕ ’ਚ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 50 ਦੀ ਸੂਚੀ ’ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਹਨ।ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ (ਆਈ.ਆਈ.ਐੱਮ.) ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਂਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਲਈ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 50 ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ’ਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਆਈ.ਆਈ.ਐਮ. ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ 22 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 27 ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਆਈ.ਆਈ.ਐਮ. ਬੰਗਲੌਰ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ 32 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 40 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਆਈਆਈ.ਟੀ. ਮਦਰਾਸ (ਪਟਰੌਲੀਅਮ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ) ਅਤੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਜੇ.ਐਨ.ਯੂ.) (ਵਿਕਾਸ ਅਧਿਐਨ) ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 50 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿਚ ਵੀ ਕੁੱਝ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, ‘‘ਕੁਲ 79 ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ’ਚ 533 ਵਾਰ ਦਿਸੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 25.7 ਫੀ ਸਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ’ਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ’ਚ 454 ਐਂਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਵਿਆਪਕ ਫੈਕਲਟੀ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ 79 ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।’’ਕਿਊ.ਐਸ. ਦੀ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਜੈਸਿਕਾ ਟਰਨਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਏ.ਆਈ., ਗ੍ਰੀਨ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਹੁਨਰ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤਾਕਤ ਵਿਖਾਈ ਹੈ, ਪਰ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਉੱਦਮੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ’ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ਼ਰਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਰੈਂਕਿੰਗ ਐਂਟਰੀਆਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 28 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਇਸ ਸਾਲ 42 ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ – ਭਾਰਤ ਇਸ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਅਮਰੀਕਾ (119 ਐਂਟਰੀਆਂ), ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ (62) ਅਤੇ ਚੀਨ (58) ਤੋਂ ਬਾਅਦ।