Skip to content
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਏ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ 9ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ NCERT ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ, ਅੰਡਰਸਟੈਂਡਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀ: ਇੰਡੀਆ ਐਂਡ ਬਿਓਂਡ – ਗ੍ਰੇਡ 9 ਭਾਗ 1 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਸ ਸਟੱਡੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸਲ-ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਫ਼ਤਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਭਾਗ ਵਰਕਸ਼ੀਟ-ਅਧਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਅਨੁਭਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਖੋਜ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਆਫ਼ਤਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਵਰਕਸ਼ੀਟ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ/ਨੈੱਟ ਰਾਹੀਂ ਖੋਜ ਕਰਕੇ ਆਫ਼ਤਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹਨ,” ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ 2025 ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਏ ਭਿਆਨਕ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿੰਡ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ।
ਆਫ਼ਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਕਿਤਾਬ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵਿਸਥਾਪਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਹੋਏ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੁਕਸਾਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਝੋਨਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ।
ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੋਲਟਰੀ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਾਵਾਂ, ਮੱਝਾਂ ਅਤੇ ਮੁਰਗੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਰ ਗਏ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੜਕਾਂ, ਪੁਲਾਂ, ਸਰਹੱਦੀ ਵਾੜਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਜਨਤਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਆਫ਼ਤ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, NCERT ਨੇ ਕਲਾਸਰੂਮ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਿੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਪੋਸਟਰ ਦਾ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਇਤਿਹਾਸ, ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਮਕਾਲੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।
Related
